Alle berichten door Redactie

In de juni‑editie van het periodieke blad ‘Dao Raostj Get’ van Heemkundige Kring Kinrooi staat deze maand een uitgebreid artikel over het boek Etherslag aan de grens van Pieter Janssen, waarin de geschiedenis van de Molenbeerselse radiozenders centraal staat. Het blad is verspreid onder abonnees en ligt tijdens openingsuren los ter verkoop bij de Slichtenhoeve in Molenbeersel.

Het artikel schetst hoe Radio Speedway begin jaren tachtig ontstond uit de hobby van Wiel Vrinssen, die met zelfgebouwde apparatuur en een vaste herkenningsmelodie een groeiend publiek bereikte. In een periode van politieke discussie over vrije radio wist Speedway via een juridische constructie in 1986 een officiële vergunning te bemachtigen. Vanuit een geïmproviseerde studio achter Café De Jachthoorn groeide de zender uit tot een familieradio met dagelijkse uitzendingen, regionale informatie en een grote groep vrijwilligers uit beide landen.

Na een verhuizing naar de Oudekerkstraat en verdere professionalisering maakte de radiozender in 1995 een nieuwe start onder de naam Radio NIVO, met digitale automatisering en een strakkere programmering. De grensligging bleef echter voor technische uitdagingen zorgen, waaronder interferentie met Duitse zenders en controles op zendvermogen. Rond de eeuwwisseling leidde de veranderende mediasector tot de overdracht van de vzw, waarmee de naam Speedway/NIVO uit de ether verdween.

De volledige geschiedenis van de Molenbeerselse radiozenders, inclusief Radio Grensland en diverse piraten, is beschreven in het boek ‘Etherslag aan de grens’. Het werk plaatst de lokale radioverhalen in een bredere context van grensradio, met voorbeelden zoals Radio Luxemburg, Radio 10 en Radio Flandria. Bestellen kan via www.etherslag.eu.

De komende weken krijgt het boek ‘Etherslag aan de Grens’ een prominente plek in ‘De Telegram’, het advertentieblad dat al meer dan veertig jaar een vaste waarde is in het noordoosten van Belgisch‑Limburg. Voor auteur Pieter Janssen voelt die aandacht als thuiskomen: de regio waarin De Telegram verschijnt, is precies het gebied waar de grensradio’s uit zijn boek destijds massaal werden beluisterd.

De samenwerking komt tot stand via uitgever Ludo Vanreyten, een oude bekende van Janssen. Beiden werkten in de jaren tachtig en negentig al samen bij Radio Speedway en Radio NIVO. “Het is bijzonder om elkaar na ruim 25 jaar opnieuw te treffen in een project dat zo nauw aansluit bij onze gedeelde geschiedenis,” zegt Janssen.

Vanreyten, uitgever bij VAROP en verantwoordelijk voor ‘De Telegram’, ziet het als een logisch initiatief. “Ons blad valt tweewekelijks bij ruim 32.000 gezinnen in de bus, precies in het gebied waar de zenders uit Pieters boek destijds een grote aanhang hadden. Dat maakt deze samenwerking extra waardevol.”

In week 28, week 30 en week 33 verschijnt telkens een uitgebreid artikel over het boek in ‘De Telegram’. In de edities daarna volgt aanvullende aandacht in andere vormen, zodat lezers stap voor stap worden meegenomen in de verhalen achter de grensradio’s.

Naast de papieren editie is ‘De Telegram’ ook digitaal beschikbaar via www.detelegram.be, waardoor het bereik nog groter wordt en lezers het verhaal op elk moment kunnen volgen.

In het zondagochtendprogramma ‘Goeie Zondag’ van Radio LRM kreeg het boek Etherslag aan de grens op zondag 14 juni uitgebreid aandacht. Presentator Johan Coolen nam de luisteraars mee in de wereld van de grensradio, een thema dat centraal staat in het boek en dat in de Maaslandse regio — met LRM, die zenders heeft in Maaseik, Kinrooi en Bree, nog altijd sterk leeft.

Tijdens het gesprek doken verschillende radio‑anekdotes op uit het analoge tijdperk: van de charme van FM‑studio’s tot de typische sfeer van vrije radio’s die met beperkte middelen een groot publiek wisten te bereiken. De uitzending liet horen hoe rijk en gelaagd de geschiedenis van de grensstreek is wanneer het om radio gaat.

Een opvallend thema dat aan bod kwam, was de vraag of grenszenders het vandaag moeilijker hebben dan stations die zich volledig op één land kunnen richten. De geografische ligging, verschillen in regelgeving en het versnipperde luistergebied maken de uitdaging groter, maar tonen tegelijk hoe uniek en veerkrachtig deze omroepen zijn.

Met de aandacht in ‘Goeie Zondag’ werd duidelijk dat Etherslag aan de grens niet alleen een historisch overzicht biedt, maar ook een actuele discussie raakt: de rol en relevantie van radio in een grensregio die altijd in beweging blijft.

De televisiereportage die Tineke de Nooy in 1976 maakte met eigenaar Sylvain Tack laat het perfect zien: het kloppend hart van Radio Mi Amigo lag niet langer op zee, maar in het Spaanse Platja d’Aro. Nadat de Nederlandse zeezenders in 1974 moesten stoppen, week Tack uit naar de Costa Brava, waar Spanje het Verdrag van Straatsburg nog niet had ondertekend. De studio’s verhuisden mee, en zo werd een rustige badplaats plots het zenuwcentrum van een populaire grenszender.

Vanuit Platja d’Aro produceerde Mi Amigo programma’s voor honderdduizenden luisteraars in Nederland en Vlaanderen. Dj’s, technici en verslaggevers vonden er een nieuw toevluchtsoord, terwijl de zender de naam van het stadje onbedoeld door heel West‑Europa verspreidde. De komst van de Veronica‑ploeg voor het tv‑interview onderstreepte hoe bijzonder deze uitwijkbasis was.

Toen in 1978 zowel de techniek als de politieke ruimte wegviel, viel het doek. Maar Platja d’Aro bleef voor altijd verbonden met Radio Mi Amigo — de zeezender die een Spaanse kustplaats onverwacht mediaberoemd maakte.

Radio Continu mikte vanuit België recht op de Nederlandse Baronie, alsof de grens er nauwelijks toe deed. Het krachtige signaal rolde moeiteloos Breda binnen en vond zelfs in Tilburg nog een trouw publiek. Daardoor groeide de zender uit tot een stille reus met bijna een half miljoen potentiële luisteraars.

In de studio draaide alles om nieuws, strak geprogrammeerd tussen zes uur ’s ochtends en tien uur ’s avonds. De bulletins begonnen steevast met berichten uit Hoogstraten, maar klonken qua stijl opvallend Nederlands. Reclameblokken verklapten waar de commerciële blik écht lag: richting Breda, richting de Baronie, richting Nederland.

De weekendprogramma’s, van Continu Sport tot Continu Varia, maakten de zender herkenbaar in beide landen. Achter de schermen werkte een kleine ploeg redacteurs om de stroom aan informatie draaiende te houden. De muziek kwam uit een computergestuurd systeem dat elke plaat zonder dj‑mening de ether in stuurde. Zo werd Radio Continu een grenszender pur sang, Belgisch van oorsprong maar onmiskenbaar gericht op Nederland.

Bij Radio Monza stond vrijdag 12 juni 2026 een volledig uur in het teken van het binnenkort te verschijnen boek Etherslag aan de Grens. Presentatoren Toine Smeets en Hans Larson gingen in gesprek over de geschiedenis van de grensradio, de verhalen uit Molenbeersel en de culturele context waarin het boek is ontstaan.

Tijdens de uitzending werd muziek gedraaid die thematisch aansloot bij de inhoud van het boek. De gekozen nummers vormden een rode draad door het gesprek en gaven extra kleur aan de historische anekdotes en persoonlijke verhalen die aan bod kwamen.

Met deze uitzending zette Radio Monza een sfeervol en inhoudelijk sterk portret neer van een boek dat de rijke radiohistorie van de grensstreek onder de aandacht brengt.

Net over de grens bij Hamont‑Achel klonk jarenlang een vertrouwde stem uit de ether: Radio Royaal. Vanuit een oude boerderij bracht deze grenszender levendige programma’s die zich vooral richtten op luisteraars aan de Nederlandse kant van de grens — in plaatsen als Valkenswaard en Eindhoven.

Radio Royaal was een typisch voorbeeld van hoe Vlaamse vrije radio’s hun publiek vonden in Nederland. De zender wist met zijn herkenbare stijl en lokale betrokkenheid een brug te slaan tussen twee landen, verenigd door dezelfde muziek en sfeer.

Wie luistert naar de compilatie van reclamespots uit die tijd, hoort niet alleen de commerciële klanken van toen, maar ook het enthousiasme van een omroep die haar publiek tot ver over de grens wist te bereiken.

Een van de populairste programmamakers van Radio Royaal was Janus Vlassak, beter bekend als Ome Janus. Op zondagavond presenteerde hij zeventien jaar lang een vrolijk muziekprogramma.

Het programma was bijzonder bekend. In 2000 overleed Ome Janus, hij was slechts 52 jaar.

Op zondag 2 januari 2000 werd op Radio Royaal in een twee uur durende uitzending stil gestaan bij het leven van programmamaker Ome Janus. Programmamaker Tom Holland blikte met familieleden van Ome Janus terug op zijn carrière op de zender.

Tevens werd aan luisteraars gemeld hoe zij in het bezit konden komen van een gedenkprentje en werden de dag en tijd van de uitvaart doorgegeven.

Foto: Nooit-gedacht.com

Radio Monza en Radio LRM besteden binnenkort aandacht aan Etherslag aan de Grens, het nieuwe boek van Pieter Janssen waarin de rijke radiogeschiedenis van Molenbeersel–Kinrooi wordt gereconstrueerd. Het werk, dat momenteel in de afrondende vormgevingsfase zit, brengt voor het eerst de verhalen samen van de grenszenders die vanaf de jaren tachtig legaal uitzonden en een trouw publiek vonden aan beide zijden van de Belgisch‑Nederlandse grens.

In het boek komen onder meer Radio Speedway, Radio NIVO en Radio Grensland uitgebreid aan bod. De auteur schetst hoe de vergunning van Speedway vanuit Bocholt naar Molenbeersel verhuisde, hoe zenders samenwerkten met concullega’s en hoe het medialandschap halverwege de jaren negentig ingrijpend veranderde. Ook portretten van markante medewerkers krijgen een plek, evenals talloze anekdotes uit de pionierstijd.

Daarnaast zoomt Etherslag aan de Grens uit naar het bredere fenomeen grensradio. Van Radio Luxemburg tot de U‑bochtconstructies van Sky Radio en Radio 10, en van de eerste commerciële Vlaamse zender Radio Flandria tot de vraag of grensradio anno 2026 nog relevant is: programmamakers en beleidsmensen geven hun visie op de toekomst van het medium.

Auteur Pieter Janssen licht het boek toe in twee radio-interviews.
Op vrijdag 12 juni is hij tussen 18.00 en 19.00 uur te gast bij Radio Monza, waar Hans Larson en Toine Smeets met hem in gesprek gaan.
Op zondag 14 juni volgt een interview bij Radio LRM, om 11.30 uur, met Johan Coolen.

Radio Monza is te horen via FM 106.5 (Kinrooi), FM 105.6 (Maaseik) en DAB+.
Radio LRM zendt uit op FM 107.6 (Maaseik), FM 105.1 (Kinrooi) en FM 105.9 (Bree). Beide stations zijn ook online te beluisteren.

In de jaren tachtig barstte in Vlaanderen een radiogolf los: uit de grond schoten tal van vrije radiozenders, vaak zonder vergunning, gedreven door enthousiasme en lokale betrokkenheid. Waar de wetgeving uiteindelijk ruimte bood voor gelegaliseerd uitzenden binnen kleine gemeenschappen, ontstond een nieuw fenomeen: grensradio — Nederlandse initiatiefnemers die zich over de grens vestigden om met een Belgische vergunning te kunnen uitzenden naar hun geboorteland.

Een van die verhalen speelt zich af in Molenbeersel, een deelgemeente van Kinrooi. Daar groeide uit een illegale start in een ouderlijk huis aan de Fosheistraat het radioproject Radio Speedway. Toen in de gemeente Kinrooi al twee vergunningen waren toegekend en een derde aanvraagdossier werd afgewezen, vond initiatiefnemer Wiel Vrinssen een omweg: via politieke kanalen kwam hij te weten dat een bestaande vergunning uit Bocholt beschikbaar kwam. Zo kon Radio Speedway officieel verder als vzw Radio Bocholt Speedway.

De zender ontwikkelde zich in stappen: van een keukenstudio in een café aan de Weertersteenweg tot een eigen gebouw en uiteindelijk een verbouwde studio aan de Oudekerkstraat. Radio Speedway leefde van vrijwilligers en improvisatie; de programmering was een bonte mix, gestuurd door wie er beschikbaar was en met één prioriteit: reclameblokken op het hele uur laten klinken. Pogingen om in 1992 een consistente programmeringslijn te voeren strandden op de onregelmatige inzet van vrijwilligers. Pas in 1994 bracht moderne automatisering meer structuur en herkenbaarheid. De vzw achter de zender koos een nieuwe roepnaam: NIVO, een afkorting die stond voor een strakkere, vernieuwende koers in techniek en nieuws.

Het medialandschap veranderde snel. In tien jaar tijd ontstond een veelheid aan stations met duidelijke profilering. Tegelijkertijd nam de druk op de organisatie toe: de horeca-activiteiten van de vzw vroegen veel aandacht en energie. In 1998 bleek de rek eruit; de vzw werd overgedragen en het tijdperk van de lokale grenszender leek voorbij.

Toch paste het fenomeen in een langere traditie. Al in de jaren vijftig en zestig zond Radio Luxemburg uit voor meerdere landen; later maakten satelliettechniek en juridische constructies vergelijkbare grensoverschrijdende initiatieven mogelijk voor commerciële spelers zoals Radio 10 en Sky Radio. Grensradio was dus geen kortstondige curiositeit, maar onderdeel van een bredere ontwikkeling in Europese ethergeschiedenis.

Pieter Janssen (1973), zelf actief in de Molenbeerselse radiowereld van de jaren tachtig en negentig, reconstrueert deze periode in zijn nieuwe boek ‘Etherslag aan de Grens’. Hij beschrijft de opkomst en transformatie van de lokale zenders, plaatst ze in het nationale debat over grensradio en vraagt betrokkenen of grensradio anno 2026 nog relevant is.

Etherslag aan de Grens verschijnt eind juni. Voorinschrijven kan via www.etherslag.eu.