Etherslag aan de grens

Aan het einde van 2026 richt het geschiedkundige tijdschrift Kroedwes van de Geschied- en Heemkundige Kring Het Land van Thorn zijn aandacht op een bijzonder werk: het boek Etherslag aan de Grens van Pieter Janssen. De redactie noemt het een logische keuze, omdat de verhalen uit het boek zich afspelen in precies het gebied dat de kring al decennialang documenteert en bewaart.

Redacteur Henk Straetemans licht toe dat Kroedwes het volledige historische landschap van het Land van Thorn bestrijkt. Dat omvat een indrukwekkende reeks plaatsen: Thorn, Ittervoort, Neeritter, Haler, Hunsel, Ell, Stramproy, Grathem, Kelpen‑Oler, Baexem, Beegden, Heel, Panheel, Wessem, Kessenich, Kinrooi, Molenbeersel, Geistingen, Ophoven, Neeroeteren en Heppeneert. Juist in die dorpen en gehuchten speelde de grensradio een opvallende rol — een fenomeen dat Janssen in zijn boek minutieus reconstrueert.

Kroedwes verschijnt drie keer per jaar en telt doorgaans 64 pagina’s vol regionale geschiedenis, genealogie, cultuur en lokale verhalen. De redactie ziet het boek daarom als een waardevolle aanvulling op het historisch perspectief dat het tijdschrift wil bieden. “Omdat het boek handelt over ons volledige werkingsgebied, vonden we het passend om er in de eindejaarseditie aandacht aan te besteden,” besluit Straetemans.

Met de publicatie in Kroedwes krijgt Etherslag aan de Grens opnieuw een podium binnen de gemeenschap waar de grensradio ooit dagelijks klonk — een mooi eerbetoon aan een vergeten hoofdstuk uit de regionale omroepgeschiedenis.

Sinds de lancering van Etherslag aan de Grens heeft het boek van Pieter Janssen een opmerkelijke vlucht genomen — niet alleen onder radioliefhebbers, maar ook in de media. Het werk, dat de vergeten geschiedenis van de grensradio in Molenbeersel tot leven brengt, wordt door de pers breed opgepikt en geprezen om zijn interactieve karakter en historische diepgang.

Lovende woorden uit de media
RadioVisie noemt het boek een curiosum dat de lezer meeneemt naar een tijd waarin radiopioniers met zelfgebouwde zenders de ether veroverden.

Het Belang van Limburg prijst de zorgvuldige opbouw in drie delen, waarin techniek, verhalen en context elkaar versterken.

De Telegram spreekt van een uniek stukje grensgeschiedenis dat de lezer letterlijk tussen België en Nederland plaatst.

Grensland Actueel benadrukt de rijk gedocumenteerde aanpak en noemt het boek een waardevolle bron voor iedereen die de lokale radio‑erfenis wil begrijpen.

Alle persaandacht is hier te volgen.

Een primeur voor Vlaanderen
Wat het boek extra bijzonder maakt: Etherslag aan de Grens is het eerste werk dat de geschiedenis van de vrije Vlaamse radio in boekvorm vastlegt. Het combineert archiefmateriaal, getuigenissen en interactieve elementen die de lezer uitnodigen om zelf op ontdekking te gaan in de wereld van de grensradio.

Verkoop en belangstelling
De verkoop verloopt volgens verwachting, met een gestage stroom van bestellingen uit zowel Vlaanderen als Nederland. De belangstelling toont dat het onderwerp leeft — nostalgie, techniek en lokale geschiedenis blijken een onweerstaanbare combinatie.

Ook interesse?
Wie de ether wil herbeleven, kan het boek eenvoudig online bestellen en zich laten meevoeren naar de tijd waarin radiogolven de grens overstaken en pioniers hun eigen klankkleur aan de lucht gaven.

Begin jaren tachtig leefde in Vlaanderen het vooruitzicht op gelegaliseerde vrije radio. Dat vooruitzicht wakkerde de creativiteit en ambitie aan van talloze radiopiraten, zowel in Vlaanderen als net over de grens in Nederland. In de grensstreek ontstond een levendige radio scene waarin pioniers met zelfgebouwde zenders experimenteerden en luisteraars aan beide zijden van de grens wisten te bereiken.

Een van die pioniers was Wiel Vrinssen uit Molenbeersel. Met eigenhandig gebouwde apparatuur zette hij de eerste stappen richting grensoverschrijdende radio uitzendingen. Zijn zender, Radio Speedway, groeide uit tot een begrip in de regio en vormde de basis voor latere initiatieven zoals Radio NIVO.

Door het overlijden van verschillende oud medewerkers van Radio Speedway besloot voormalig medewerker Pieter Janssen het volledige verhaal vast te leggen. Hij bundelde eigen ervaringen, getuigenissen van betrokkenen en historisch materiaal in een omvangrijk boek: Etherslag aan de Grens.

Een rijk gedocumenteerde geschiedenis
Het boek bestaat uit drie zorgvuldig opgebouwde delen die elkaar logisch opvolgen. Eerst wordt de geschiedenis van de radiozenders uit Molenbeersel beschreven, waarbij de ontwikkeling van Radio Speedway, Radio NIVO en Radio Grensland in detail wordt gevolgd.

Vervolgens wordt ingezoomd op landelijke radiostations die noodgedwongen de grens overstaken omdat uitzenden in eigen land niet mogelijk was. In dit deel krijgt vooral Radio Luxemburg een prominente plaats: het station dat al vanaf het begin van de twintigste eeuw uitgroeide tot een internationale radio macht. Radio Luxemburg wist luisteraars te bereiken in landen waar vrije radio verboden was, waaronder diverse Oostbloklanden tijdens de Koude Oorlog. Het boek beschrijft hoe burgers daar heimelijk luisterden naar deze westerse zender, ondanks het risico op zware straffen.

Pieter Janssen gaat gedetailleerd in op de technische innovaties, de politieke impact en de culturele betekenis van Radio Luxemburg, dat voor velen een venster op de vrije wereld vormde. Tot slot wordt in het derde deel de vraag gesteld of grensradio anno nu nog levensvatbaar is, waarbij gezichtsbepalende mediapersonen hun visie geven op de toekomst van dit fenomeen.

Portretten van sleutelfiguren
In het boek worden tien portretten gemaakt van personen die een belangrijke rol speelden in de Molenbeerselse radio scene. Onder meer Wiel Vrinssen, grondlegger van Radio Speedway, komt aan bod. Daarnaast wordt het verhaal verteld van Jan Baens uit Bocholt, via wie de vergunning uiteindelijk in Molenbeersel terechtkwam. Gerrit Hillen wordt geportretteerd als de radiomaker met een geheel eigen stijl, terwijl Ali Schönenborg zijn muzikale expertise vanuit de radiowereld gebruikte om muziek te produceren voor wereldsterren, waaronder Anky van Grunsven. Johan Keijers realiseerde regionale jinglepakketten die het geluid van de zenders bepaalden, en Johan Kentin verzorgde raamprogramma’s voor onder meer Radio Speedway. Deze en andere betrokkenen schetsen samen een rijk beeld van de creatieve, technische en organisatorische kracht achter de grensradio.

QR codes brengen het verleden tot leven
Het boek bevat een groot aantal QR codes die verwijzen naar foto’s, documenten, video’s en geluidsfragmenten, waardoor de lezer het verhaal niet alleen leest maar ook beleeft. De codes zijn eenvoudig met een smartphone te scannen en geven direct toegang tot aanvullend materiaal dat de geschiedenis van de grensradio nog tastbaarder maakt.

Is grensradio vandaag nog levensvatbaar?
In het laatste deel van het boek komen gezichtsbepalende mediapersonen aan het woord. Zij beantwoorden de vraag of grensradio anno 2026 nog een rol kan spelen in het medialandschap, en welke uitdagingen en kansen er zijn in een tijdperk van digitalisering en streaming.

Beschikbaarheid
Het boek Etherslag aan de Grens is verkrijgbaar voor €29,95, inclusief verzendkosten. Bestellen kan via www.etherslag.eu, waar ook extra achtergrondinformatie beschikbaar is.