Etherslag aan de grens

Sinds de lancering van Etherslag aan de Grens heeft het boek van Pieter Janssen een opmerkelijke vlucht genomen — niet alleen onder radioliefhebbers, maar ook in de media. Het werk, dat de vergeten geschiedenis van de grensradio in Molenbeersel tot leven brengt, wordt door de pers breed opgepikt en geprezen om zijn interactieve karakter en historische diepgang.

Lovende woorden uit de media
RadioVisie noemt het boek een curiosum dat de lezer meeneemt naar een tijd waarin radiopioniers met zelfgebouwde zenders de ether veroverden.

Het Belang van Limburg prijst de zorgvuldige opbouw in drie delen, waarin techniek, verhalen en context elkaar versterken.

De Telegram spreekt van een uniek stukje grensgeschiedenis dat de lezer letterlijk tussen België en Nederland plaatst.

Grensland Actueel benadrukt de rijk gedocumenteerde aanpak en noemt het boek een waardevolle bron voor iedereen die de lokale radio‑erfenis wil begrijpen.

Alle persaandacht is hier te volgen.

Een primeur voor Vlaanderen
Wat het boek extra bijzonder maakt: Etherslag aan de Grens is het eerste werk dat de geschiedenis van de vrije Vlaamse radio in boekvorm vastlegt. Het combineert archiefmateriaal, getuigenissen en interactieve elementen die de lezer uitnodigen om zelf op ontdekking te gaan in de wereld van de grensradio.

Verkoop en belangstelling
De verkoop verloopt volgens verwachting, met een gestage stroom van bestellingen uit zowel Vlaanderen als Nederland. De belangstelling toont dat het onderwerp leeft — nostalgie, techniek en lokale geschiedenis blijken een onweerstaanbare combinatie.

Ook interesse?
Wie de ether wil herbeleven, kan het boek eenvoudig online bestellen en zich laten meevoeren naar de tijd waarin radiogolven de grens overstaken en pioniers hun eigen klankkleur aan de lucht gaven.

Begin jaren tachtig leefde in Vlaanderen het vooruitzicht op gelegaliseerde vrije radio. Dat vooruitzicht wakkerde de creativiteit en ambitie aan van talloze radiopiraten, zowel in Vlaanderen als net over de grens in Nederland. In de grensstreek ontstond een levendige radio scene waarin pioniers met zelfgebouwde zenders experimenteerden en luisteraars aan beide zijden van de grens wisten te bereiken.

Een van die pioniers was Wiel Vrinssen uit Molenbeersel. Met eigenhandig gebouwde apparatuur zette hij de eerste stappen richting grensoverschrijdende radio uitzendingen. Zijn zender, Radio Speedway, groeide uit tot een begrip in de regio en vormde de basis voor latere initiatieven zoals Radio NIVO.

Door het overlijden van verschillende oud medewerkers van Radio Speedway besloot voormalig medewerker Pieter Janssen het volledige verhaal vast te leggen. Hij bundelde eigen ervaringen, getuigenissen van betrokkenen en historisch materiaal in een omvangrijk boek: Etherslag aan de Grens.

Een rijk gedocumenteerde geschiedenis
Het boek bestaat uit drie zorgvuldig opgebouwde delen die elkaar logisch opvolgen. Eerst wordt de geschiedenis van de radiozenders uit Molenbeersel beschreven, waarbij de ontwikkeling van Radio Speedway, Radio NIVO en Radio Grensland in detail wordt gevolgd.

Vervolgens wordt ingezoomd op landelijke radiostations die noodgedwongen de grens overstaken omdat uitzenden in eigen land niet mogelijk was. In dit deel krijgt vooral Radio Luxemburg een prominente plaats: het station dat al vanaf het begin van de twintigste eeuw uitgroeide tot een internationale radio macht. Radio Luxemburg wist luisteraars te bereiken in landen waar vrije radio verboden was, waaronder diverse Oostbloklanden tijdens de Koude Oorlog. Het boek beschrijft hoe burgers daar heimelijk luisterden naar deze westerse zender, ondanks het risico op zware straffen.

Pieter Janssen gaat gedetailleerd in op de technische innovaties, de politieke impact en de culturele betekenis van Radio Luxemburg, dat voor velen een venster op de vrije wereld vormde. Tot slot wordt in het derde deel de vraag gesteld of grensradio anno nu nog levensvatbaar is, waarbij gezichtsbepalende mediapersonen hun visie geven op de toekomst van dit fenomeen.

Portretten van sleutelfiguren
In het boek worden tien portretten gemaakt van personen die een belangrijke rol speelden in de Molenbeerselse radio scene. Onder meer Wiel Vrinssen, grondlegger van Radio Speedway, komt aan bod. Daarnaast wordt het verhaal verteld van Jan Baens uit Bocholt, via wie de vergunning uiteindelijk in Molenbeersel terechtkwam. Gerrit Hillen wordt geportretteerd als de radiomaker met een geheel eigen stijl, terwijl Ali Schönenborg zijn muzikale expertise vanuit de radiowereld gebruikte om muziek te produceren voor wereldsterren, waaronder Anky van Grunsven. Johan Keijers realiseerde regionale jinglepakketten die het geluid van de zenders bepaalden, en Johan Kentin verzorgde raamprogramma’s voor onder meer Radio Speedway. Deze en andere betrokkenen schetsen samen een rijk beeld van de creatieve, technische en organisatorische kracht achter de grensradio.

QR codes brengen het verleden tot leven
Het boek bevat een groot aantal QR codes die verwijzen naar foto’s, documenten, video’s en geluidsfragmenten, waardoor de lezer het verhaal niet alleen leest maar ook beleeft. De codes zijn eenvoudig met een smartphone te scannen en geven direct toegang tot aanvullend materiaal dat de geschiedenis van de grensradio nog tastbaarder maakt.

Is grensradio vandaag nog levensvatbaar?
In het laatste deel van het boek komen gezichtsbepalende mediapersonen aan het woord. Zij beantwoorden de vraag of grensradio anno 2026 nog een rol kan spelen in het medialandschap, en welke uitdagingen en kansen er zijn in een tijdperk van digitalisering en streaming.

Beschikbaarheid
Het boek Etherslag aan de Grens is verkrijgbaar voor €29,95, inclusief verzendkosten. Bestellen kan via www.etherslag.eu, waar ook extra achtergrondinformatie beschikbaar is.

In de juni‑editie van het periodieke blad ‘Dao Raostj Get’ van Heemkundige Kring Kinrooi staat deze maand een uitgebreid artikel over het boek Etherslag aan de grens van Pieter Janssen, waarin de geschiedenis van de Molenbeerselse radiozenders centraal staat. Het blad is verspreid onder abonnees en ligt tijdens openingsuren los ter verkoop bij de Slichtenhoeve in Molenbeersel.

Het artikel schetst hoe Radio Speedway begin jaren tachtig ontstond uit de hobby van Wiel Vrinssen, die met zelfgebouwde apparatuur en een vaste herkenningsmelodie een groeiend publiek bereikte. In een periode van politieke discussie over vrije radio wist Speedway via een juridische constructie in 1986 een officiële vergunning te bemachtigen. Vanuit een geïmproviseerde studio achter Café De Jachthoorn groeide de zender uit tot een familieradio met dagelijkse uitzendingen, regionale informatie en een grote groep vrijwilligers uit beide landen.

Na een verhuizing naar de Oudekerkstraat en verdere professionalisering maakte de radiozender in 1995 een nieuwe start onder de naam Radio NIVO, met digitale automatisering en een strakkere programmering. De grensligging bleef echter voor technische uitdagingen zorgen, waaronder interferentie met Duitse zenders en controles op zendvermogen. Rond de eeuwwisseling leidde de veranderende mediasector tot de overdracht van de vzw, waarmee de naam Speedway/NIVO uit de ether verdween.

De volledige geschiedenis van de Molenbeerselse radiozenders, inclusief Radio Grensland en diverse piraten, is beschreven in het boek ‘Etherslag aan de grens’. Het werk plaatst de lokale radioverhalen in een bredere context van grensradio, met voorbeelden zoals Radio Luxemburg, Radio 10 en Radio Flandria. Bestellen kan via www.etherslag.eu.